Tevkifat Nedir?
Verginin, ödemeyi yapan taraf tarafından kesilip doğrudan vergi dairesine yatırılmasıdır; KDV tevkifatında hesaplanan KDV’nin bir kısmını alıcı beyan eder.
Tevkifat, kelime olarak kesinti demektir. Vergi hukukunda ise verginin, onu doğuran işlemi yapan taraftan değil, ödemeyi yapan taraftan kesilerek vergi dairesine yatırılması anlamına gelir. Amaç, verginin tahsilini kaynağa yaklaştırmaktır.
KDV tevkifatında fatura normal şekilde düzenlenir ve KDV hesaplanır; ancak hesaplanan KDV’nin tebliğle belirlenen bir oranı satıcıya ödenmez. Bu kısmı alıcı, 2 No’lu KDV beyannamesiyle doğrudan beyan eder. Satıcı yalnız kalan KDV’yi tahsil eder ve kendi beyannamesinde gösterir.
Örnek: 100.000 TL matrahlı, %20 KDV’li bir işlemde KDV 20.000 TL’dir. Tevkifat oranı 5/10 ise bunun 10.000 TL’si alıcı tarafından beyan edilir; satıcıya 100.000 + 10.000 = 110.000 TL ödenir. Matrah ve toplam KDV değişmez, yalnızca kimin ödediği değişir.
Kısmi tevkifatta kullanılan oran kümesi tam olarak altı tanedir: 2/10, 3/10, 4/10, 5/10, 7/10 ve 9/10. “2/10 ile 9/10 arası” ifadesi yanıltıcıdır; arada 6/10 ya da 8/10 diye bir oran yoktur. Hangi işlemde hangi oranın geçerli olduğu KDV Genel Uygulama Tebliği’nde işlem türü bazında listelenir; temizlik ve işgücü temini 9/10, yapım işleri 4/10, yemek servisi 5/10, ticari reklam 3/10 sık karşılaşılan örneklerdir.
Kısmi tevkifatın yanında bir de TAM tevkifat vardır: hesaplanan KDV’nin tamamı (10/10) alıcı tarafından beyan edilir. Yurt dışından alınan hizmetler bunun en yaygın örneğidir. Önemli bir fark: kısmi tevkifatta fatura tutarı belirli bir alt sınırı aşmadıkça tevkifat yapılmaz, tam tevkifatta ise alt sınır uygulanmaz.
Gelir vergisi tarafında da tevkifat vardır: kira ödemeleri ya da serbest meslek makbuzlarında stopaj adıyla bilinen kesinti de bir tevkifat uygulamasıdır. Serbest meslek erbabının düzenlediği makbuzda stopaj, ödemeyi yapan tarafından kesilir.