{"id":42,"date":"2026-08-29T08:13:35","date_gmt":"2026-08-29T08:13:35","guid":{"rendered":"https:\/\/finansfatura.com\/blog\/cari-hesap-nedir\/"},"modified":"2026-09-08T08:20:17","modified_gmt":"2026-09-08T08:20:17","slug":"cari-hesap-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/finansfatura.com\/blog\/cari-hesap-nedir\/","title":{"rendered":"Cari Hesap Nedir? Bor\u00e7-Alacak Takibinin T\u00fcm Detaylar\u0131"},"content":{"rendered":"

Cari hesap nedir?<\/strong> Cari hesap, bir i\u015fletmenin m\u00fc\u015fterileri ve tedarik\u00e7ileriyle olan bor\u00e7-alacak ili\u015fkisini kay\u0131t alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131, \u00f6n muhasebenin en temel takip arac\u0131d\u0131r. Elinde onlarca m\u00fc\u015fterisi ve tedarik\u00e7isi olan bir KOB\u0130 i\u00e7in “kime ne kadar borcum var, kimden ne kadar alaca\u011f\u0131m var” sorusunun net bir cevab\u0131 yoksa, nakit ak\u0131\u015f\u0131 da tahsilat plan\u0131 da havada kal\u0131r. Bu rehberde cari hesab\u0131n tan\u0131m\u0131n\u0131, t\u00fcrlerini, nas\u0131l a\u00e7\u0131l\u0131p takip edildi\u011fini, ekstre okumay\u0131, mutabakat s\u00fcrecini ve en s\u0131k yap\u0131lan hatalar\u0131 somut \u00f6rneklerle anlat\u0131yoruz.<\/p>\n

Cari Hesap Nedir?<\/h2>\n

Cari hesap, iki taraf aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 alacak ve bor\u00e7lar\u0131n tek bir hesap \u00fczerinde, kalem kalem i\u015flenerek zaman i\u00e7inde bakiyeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kay\u0131t sistemidir. T\u00fcrk Ticaret Kanunu (6102 say\u0131l\u0131 TTK), cari hesab\u0131 ayr\u0131 bir s\u00f6zle\u015fme t\u00fcr\u00fc olarak 89 ila 101. maddeler<\/strong> aras\u0131nda d\u00fczenler. Kanunun 89. maddesine g\u00f6re cari hesap s\u00f6zle\u015fmesi, taraflar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 alacaklar\u0131n\u0131 “kalem kalem alacak ve bor\u00e7 \u015fekline \u00e7evirerek” belirli d\u00f6nemler sonunda bakiye \u00e7\u0131karmay\u0131 ama\u00e7layan bir anla\u015fmad\u0131r ve yaz\u0131l\u0131 yap\u0131lmad\u0131k\u00e7a ge\u00e7erli say\u0131lmaz<\/strong>.<\/p>\n

Pratikte cari hesap, bir muhasebe fi\u015fi de\u011fil, bir takip mant\u0131\u011f\u0131d\u0131r: her fatura, tahsilat, \u00f6deme veya iade bu hesaba bir hareket olarak i\u015flenir; hesab\u0131n o andaki bakiyesi, o cariye ne kadar bor\u00e7lu oldu\u011funuzu ya da ondan ne kadar alacakl\u0131 oldu\u011funuzu an\u0131nda g\u00f6sterir. Bu yap\u0131, hem e-Fatura<\/a> s\u00fcrecinde kesilen faturalar\u0131n hem de nakit\/banka tahsilatlar\u0131n\u0131n tek bir yerden izlenebilmesini sa\u011flar.<\/p>\n

Cari hesap ile “muhasebe” kavram\u0131 s\u0131k s\u0131k birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ama aralar\u0131nda net bir kapsam fark\u0131 vard\u0131r. Muhasebe, i\u015fletmenin t\u00fcm mali olaylar\u0131n\u0131 (gelir, gider, amortisman, vergi, sermaye hareketleri dahil) kapsayan geni\u015f bir disiplindir; cari hesap ise bu disiplinin yaln\u0131zca \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerle olan bor\u00e7-alacak ili\u015fkisini<\/strong> izleyen dar ama kritik bir alt par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bir i\u015fletmenin k\u00e2r-zarar tablosu yanl\u0131\u015fs\u0131z olsa bile, cari hesaplar\u0131 da\u011f\u0131n\u0131ksa tahsilat gecikir, nakit s\u0131k\u0131\u015f\u0131r ve bilan\u00e7o \u00fczerindeki “alacaklar” kalemi ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmaz. Bu y\u00fczden cari hesap takibi, genel \u00f6n muhasebe<\/a> s\u00fcrecinin ayr\u0131lmaz ama kendine \u00f6zg\u00fc kurallar\u0131 olan bir par\u00e7as\u0131 olarak ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Cari Hesap T\u00fcrleri: Al\u0131c\u0131 ve Sat\u0131c\u0131 Cari Hesab\u0131<\/h2>\n

\u00d6n muhasebede cari hesaplar, i\u015fletmenin hangi taraftaki ili\u015fkisini takip etti\u011fine g\u00f6re iki ana gruba ayr\u0131l\u0131r. Tekd\u00fczen Hesap Plan\u0131’nda bu ayr\u0131m hesap kodlar\u0131yla da netle\u015fir:<\/p>\n

    \n
  • Al\u0131c\u0131 (M\u00fc\u015fteri) Cari Hesab\u0131 \u2014 120 Al\u0131c\u0131lar hesab\u0131:<\/strong> Mal veya hizmet sat\u0131p hen\u00fcz tahsil edilmemi\u015f tutarlar\u0131n izlendi\u011fi hesapt\u0131r. Vadeli sat\u0131\u015flarda m\u00fc\u015fteri size bor\u00e7lan\u0131r, bu bor\u00e7 120 hesapta alacak olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/li>\n
  • Sat\u0131c\u0131 (Tedarik\u00e7i) Cari Hesab\u0131 \u2014 320 Sat\u0131c\u0131lar hesab\u0131:<\/strong> Mal veya hizmet al\u0131p hen\u00fcz \u00f6deme yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z tutarlar\u0131n izlendi\u011fi hesapt\u0131r. Siz tedarik\u00e7iye bor\u00e7lan\u0131rs\u0131n\u0131z, bu tutar 320 hesapta bor\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/li>\n
  • Alacak\/Bor\u00e7 Senetleri \u2014 121 ve 321 hesaplar:<\/strong> \u00c7ek veya senet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yap\u0131lan i\u015flemler, cari hesaptan ayr\u0131 olarak bu alt hesaplarda izlenir; vade takibi bu ayr\u0131mla netle\u015fir.<\/li>\n<\/ul>\n

    Baz\u0131 i\u015fletmelerde ayn\u0131 firma hem al\u0131c\u0131 hem sat\u0131c\u0131 olabilir (\u00f6rne\u011fin bir tedarik\u00e7iye hem mal sat\u0131p hem ondan mal al\u0131yorsan\u0131z). Bu durumda iki ayr\u0131 cari hesap a\u00e7mak, mahsupla\u015fmay\u0131 ve mutabakat\u0131 \u00e7ok daha kolay hale getirir.<\/p>\n

    Cari Hesap Nas\u0131l A\u00e7\u0131l\u0131r ve Kay\u0131t Alt\u0131na Al\u0131n\u0131r?<\/h2>\n

    Yeni bir m\u00fc\u015fteri veya tedarik\u00e7iyle \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda cari hesap a\u00e7ma s\u00fcreci genellikle \u015fu ad\u0131mlar\u0131 izler:<\/p>\n

      \n
    1. Cari kart\u0131 olu\u015fturun:<\/strong> Unvan, vergi kimlik\/TCKN, vergi dairesi, adres, IBAN ve yetkili bilgileri sisteme girilir.<\/li>\n
    2. Cari tipini belirleyin:<\/strong> Al\u0131c\u0131, sat\u0131c\u0131 veya her ikisi olarak i\u015faretlenir; bu se\u00e7im hangi hesap koduna (120\/320) d\u00fc\u015fece\u011fini belirler.<\/li>\n
    3. A\u00e7\u0131l\u0131\u015f bakiyesini girin:<\/strong> Devreden bir bor\u00e7 veya alacak varsa, d\u00f6nem ba\u015f\u0131 bakiyesi olarak kaydedilir.<\/li>\n
    4. Fatura ve tahsilat\/\u00f6deme hareketlerini i\u015fleyin:<\/strong> Her yeni fatura alaca\u011f\u0131, her tahsilat borcu azalt\u0131r; hareketler tarih s\u0131ras\u0131yla cari hesap ekstresine d\u00fc\u015fer.<\/li>\n
    5. Vade ve limit tan\u0131mlay\u0131n:<\/strong> \u00d6zellikle al\u0131c\u0131 carilerinde risk y\u00f6netimi i\u00e7in bir bakiye\/vade limiti belirlemek, tahsilat gecikmelerini erken g\u00f6rmenizi sa\u011flar.<\/li>\n<\/ol>\n

      Bu ad\u0131mlar\u0131n manuel bir Excel tablosunda de\u011fil, faturalama ile entegre bir \u00f6n muhasebe sisteminde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, kay\u0131t ka\u00e7\u0131rma riskini ortadan kald\u0131r\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc her kesilen fatura otomatik olarak ilgili cari harekete d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n

      \u00d6rnek bir senaryo \u00fczerinden gidelim: Bir tekstil toptanc\u0131s\u0131 yeni bir perakende m\u00fc\u015fterisiyle \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015fl\u0131yor. \u00d6nce cari kart a\u00e7\u0131l\u0131r ve m\u00fc\u015fteri “Al\u0131c\u0131” olarak i\u015faretlenir (120 hesap). \u0130lk sipari\u015f i\u00e7in 30 g\u00fcn vadeli 25.000 TL tutar\u0131nda fatura kesilir; bu tutar cari hesapta alacak olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. M\u00fc\u015fteri 15 g\u00fcn sonra 10.000 TL’lik k\u0131smi \u00f6deme yaparsa, bu tutar cariye bor\u00e7 hareketi olarak i\u015flenir ve bakiye otomatik olarak 15.000 TL alaca\u011fa d\u00fc\u015fer. Vade tarihi geldi\u011finde \u00f6denmeyen bakiye, tahsilat ekibinin \u00f6nceliklendirdi\u011fi “vadesi ge\u00e7mi\u015f cariler” listesinde otomatik olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

      Devrald\u0131\u011f\u0131n\u0131z veya y\u0131llard\u0131r \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z k\u00f6kl\u00fc bir cari varsa, a\u00e7\u0131l\u0131\u015f bakiyesini do\u011fru girmek \u00f6zellikle \u00f6nemlidir: eski sistemden veya elle tutulan defterden gelen devir tutar\u0131 yanl\u0131\u015f aktar\u0131l\u0131rsa, o carinin t\u00fcm sonraki ekstresi de hatal\u0131 hesaplanmaya devam eder.<\/p>\n

      Cari Hesap Ekstresi Nedir, Nas\u0131l Okunur?<\/h2>\n

      Cari hesap ekstresi, bir cariyle olan t\u00fcm hareketlerin tarih s\u0131ras\u0131yla listelendi\u011fi, d\u00f6nem sonunda net bakiyenin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc rapordur. Tipik bir ekstre \u015fu s\u00fctunlardan olu\u015fur:<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n
      Tarih<\/th>\nBelge No<\/th>\nA\u00e7\u0131klama<\/th>\nBor\u00e7<\/th>\nAlacak<\/th>\nBakiye<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
      01.09.2026<\/td>\n\u2014<\/td>\nDevir Bakiyesi<\/td>\n\u2014<\/td>\n\u2014<\/td>\n12.000 TL (Alacak)<\/td>\n<\/tr>\n
      05.09.2026<\/td>\nFTR-0231<\/td>\nSat\u0131\u015f Faturas\u0131<\/td>\n\u2014<\/td>\n8.500 TL<\/td>\n20.500 TL (Alacak)<\/td>\n<\/tr>\n
      18.09.2026<\/td>\nDKT-0112<\/td>\nHavale Tahsilat\u0131<\/td>\n15.000 TL<\/td>\n\u2014<\/td>\n5.500 TL (Alacak)<\/td>\n<\/tr>\n
      27.09.2026<\/td>\nFTR-0248<\/td>\nSat\u0131\u015f Faturas\u0131<\/td>\n\u2014<\/td>\n4.200 TL<\/td>\n9.700 TL (Alacak)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

      Burada “Bakiye” s\u00fctunu her hareketten sonra g\u00fcncellenen k\u00fcm\u00fclatif tutard\u0131r. Bakiyenin “Alacak” taraf\u0131nda g\u00f6r\u00fcnmesi, kar\u015f\u0131 taraf\u0131n size bor\u00e7lu oldu\u011fu; “Bor\u00e7” taraf\u0131nda g\u00f6r\u00fcnmesi ise sizin kar\u015f\u0131 tarafa bor\u00e7lu oldu\u011funuz anlam\u0131na gelir. Ekstreyi d\u00fczenli okumak, hangi carinin vadesi ge\u00e7mi\u015f bakiye ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 tek bak\u0131\u015fta g\u00f6rmenizi sa\u011flar.<\/p>\n

      Cari Hesap Mutabakat\u0131 Nas\u0131l Yap\u0131l\u0131r?<\/h2>\n

      Mutabakat, sizin kay\u0131tlar\u0131n\u0131zdaki bakiye ile kar\u015f\u0131 taraf\u0131n kay\u0131tlar\u0131ndaki bakiyenin birbirini tutup tutmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n teyit edilmesidir. TTK’n\u0131n 94 ila 96. maddeleri, cari hesap bakiyesinin nas\u0131l kesinle\u015fti\u011fini d\u00fczenler: taraflardan biri hesap d\u00f6nemi sonunda \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bakiyeyi (cetveli) kar\u015f\u0131 tarafa bildirir; kar\u015f\u0131 taraf bu bildirime bir ay i\u00e7inde itiraz etmezse bakiyeyi kabul etmi\u015f say\u0131l\u0131r<\/strong>. Bu s\u00fcre, mutabakat mektuplar\u0131n\u0131n neden makul bir s\u00fcrede kar\u015f\u0131 tarafa ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klar.<\/p>\n

      Pratikte mutabakat s\u00fcreci \u015f\u00f6yle i\u015fler:<\/p>\n

        \n
      1. D\u00f6nem sonunda (genellikle ay veya \u00e7eyrek) cari hesap ekstresi \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r.<\/li>\n
      2. Ekstre, e-posta veya resmi mutabakat mektubuyla kar\u015f\u0131 tarafa g\u00f6nderilir.<\/li>\n
      3. Kar\u015f\u0131 taraf kendi kay\u0131tlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r; fark varsa gerek\u00e7esiyle bildirir.<\/li>\n
      4. Fark bulunan kalemler (kay\u0131p fatura, m\u00fckerrer kay\u0131t, kur fark\u0131 vb.) tek tek kapat\u0131l\u0131r.<\/li>\n
      5. Mutab\u0131k kal\u0131nan bakiye, bir sonraki d\u00f6nemin devir bakiyesi olarak kilitlenir.<\/li>\n<\/ol>\n

        D\u00fczenli mutabakat yapmayan i\u015fletmelerde, aylar sonra fark edilen bir kay\u0131t hatas\u0131 hem tahsilat hem de vergi matrah\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa yol a\u00e7abilir.<\/p>\n

        Cari Hesapta Bor\u00e7-Alacak Bakiyesi Nas\u0131l Hesaplan\u0131r?<\/h2>\n

        Bakiye hesaplama mant\u0131\u011f\u0131 basit bir form\u00fcle dayan\u0131r:<\/p>\n

        G\u00fcncel Bakiye = Devreden Bakiye + Toplam Alacak Hareketleri \u2212 Toplam Bor\u00e7 (Tahsilat\/\u00d6deme) Hareketleri<\/strong><\/p>\n

        Yukar\u0131daki \u00f6rnek ekstredeki cari i\u00e7in: 12.000 TL devir bakiyesi + (8.500 TL + 4.200 TL) yeni sat\u0131\u015f faturas\u0131 \u2212 15.000 TL tahsilat = 9.700 TL alacak bakiyesi<\/strong>. Bu tutar, o cariden h\u00e2l\u00e2 tahsil edilmesi gereken net miktard\u0131r.<\/p>\n

        Tedarik\u00e7i (sat\u0131c\u0131) carilerinde i\u015flem y\u00f6n\u00fc tersine d\u00f6ner: al\u0131nan her fatura borcu art\u0131r\u0131r, yap\u0131lan her \u00f6deme borcu azalt\u0131r. \u0130ki tarafl\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir firmada (hem al\u0131c\u0131 hem sat\u0131c\u0131) net pozisyonu g\u00f6rebilmek i\u00e7in iki cari hesab\u0131 ayr\u0131 tutup, gerekirse yaz\u0131l\u0131 bir mahsup mutabakat\u0131yla kapatmak, TTK’n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yaz\u0131l\u0131 s\u00f6zle\u015fme \u015fart\u0131na da uygun bir y\u00f6ntemdir.<\/p>\n

        Cari Hesap Takibinde S\u0131k Yap\u0131lan Hatalar<\/h2>\n

        Cari hesap kay\u0131tlar\u0131nda en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ve tahsilat kayb\u0131na yol a\u00e7an hatalar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n